Misdaad, media en maatschappij zullen altijd aan mij blijven trekken. Mij altijd fascineren. Maar het blijkt dat het me niet lukt om met een extreem regelmatig interval wat te schrijven. Helaas. Snif.

Dat neemt niet weg dat ik stukken zal blijven maken, maar met wisselende frequentie. Vandaar mijn lange afwezigheid. Ik ben er wel, maar niet altijd hier.

IJszwemmen in Diemen

Nu werd ik zojuist overrompeld door een filmpje op facebook. Gemaakt in Diemen, bij mij om de hoek. En gezien mijn vele ervaringen met de dood (ik werkte vroeger als gemeentelijk lijkschouwer) en de doden, wil ik toch graag wat ‘wijsheid’ delen, die blijkbaar niet vanzelfsprekend is.

Voor wie het nog niet weet, niet kan bedenken, of begrijpt: zwemmen in dit weer is levensgevaarlijk. Voor zowel volwassenen als kinderen. Dat je als volwassene mogelijk denkt dat dit een verstandig idee is en je hieraan blootstelt, is zorgwekkend, maar dat je je kinderen dit laat doen of hiertoe aanspoort, is niet alleen nalatig, maar ook een actieve poging als ouder om je kinderen in gevaar te brengen. Vast niet bewust (de helft van de facebookers noemt deze actie ‘gezond’), maar zeker wel onbewust.

Best wel gezond hoor! (aldus facebookers)

Het gevaar van zwemmen in koud water

Sinds koud douchen en baden in koude enorm aan populariteit gewonnen hebben, zowel in Nederland als wereldwijd, zie ik mensen in koud open water zwemmen. Op mijn dagelijkse fietsroute langs de Amstel, zie ik - keer op keer, tot mijn verbazing -mensen het water in springen. Gelukkig doen ze dit veelal in groepjes en blijven ze langs de kant, maar toch, iedere keer houd ik mijn hart vast als ik ze zie zwemmen.

Zwemmen in open water vergt voorbereiding, kennis en gebruik van hulpmiddelen (zwemboeien). Zwemmen in koud open water, zonder hulpmiddelen, een wetsuit of enige andere vorm van voorbereiding kan ik eigenlijk alleen maar duiden als het volgende: het hebben van een passieve doodswens.

In een land als Nederland, met veel water, hebben we redelijk wat verdrinkingen per jaar. Deze treden vooral op in open water, bij weinig tot geen toezicht. Een kwetsbare groep van mensen die niet kunnen zwemmen, is hierbij oververtegenwoordigd. Maar ook mensen die wel kunnen zwemmen, verdrinken regelmatig in Nederland.

Verdrinken in open water bij warm weer

Zelfs als het lekker warm buiten is, kun je toch nog in de problemen komen door koud water. Een relatief recent en tragisch voorbeeld hiervan is de verdrinking van een 21-jarige man in de Vinkeveense plassen in juni van 2023. De man probeerde een andere man te redden, die in nood was. Beide mannen vielen ten prooi aan de kou in het water: ondanks zomerse temperaturen oplopend tot 27 graden Celsius geraakten beide in problemen. Het bracht de jongste van de twee tot een noodlottig eind.

Hoe kan dit?

Hoe verdrink je als geoefend zwemmer op een mooie zomerse dag in ogenschijnlijk normaal water? Door koudeshock. Je lichaam kan al bij watertemperaturen van 15 graden in deze toestand geraken, en je praktisch uitschakelen.

Hoe dan, vraag je je vast af.

Je lichaam probeert je hele systeem bij een plotselinge afkoeling direct aan te passen. Je gaat happen naar lucht. Je ademhaling, je hartslag en bloeddruk veranderen. Je kunt door al deze verandering even buiten bewustzijn raken. Je hersenen krijgen even geen zuurstof. Je kan in paniek raken. Dit alles kan in open water direct levensbedreigend zijn.

Maar, maar, ik kan zo goed tegen koud douche en ijsbaden…?

Dat zou natuurlijk prima kunnen. Maar dit zijn doorgaans zeer gecontroleerde settings, met hopelijk, andere mensen in je nabijheid. Het gevaar met zwemmen in (koud) open water is dat je juist helemaal geen controle over de situatie hebt. Geen bodem. Geen opvang. Geen adequate hulpmiddelen. Zelfs als er iemand langs de kant van het water staat, zoals deze volwassene in het filmpje, ben je waarschijnlijk verdronken voor je gered kan worden. De logica dat je dus heel goed tegen koud water kan, en het in het water wel zal redden, gaat dus niet op.

Take home Message: IJszwemmen, DOE HET NIET!

Zwemmen in open water is riskant, zwemmen in open KOUD water is levensgevaarlijk. Doe het alsjeblieft niet. Wie toch behoefte heeft aan koud water, zet je douche lekker op standje koud, of ga in een bad met ijsblokjes zitten. Graag met toezicht, want ook daar kun je in verdrinken. Chandler Bing verdronk ook ‘gewoon’ in zijn eigen jacuzzi (!).

Zo, daar ben ik weer, na een - mijns inziens - veel te lange periode. Ik had gehoopt veel regelmatiger te kunnen stacken/bloggen, maar zoals zo vaak… ‘did life get in the way’…

De weken vliegen voorbij zonder dat ik mijn computer ook maar aan heb kunnen raken om een stuk te schrijven.

Inmiddels loopt de - neverending - mei-kindervakantie op zijn eind en heb ik eindelijk weer de kans gehad om iets op schrift te stellen. Voor wie mij al volgt, ten eerste een excuus, een stuk waar ik mee bezig was, maar nog niet af had, genaamd ‘rechters maken er een zootje van’ werd tweemaals verzonden, terwijl dit niet de bedoeling was.

Het stuk stond nog in edit/draft-modus, maar werd al wel onbedoeld verstuurd, terwijl ik de puntjes nog niet op de i gezet heb. Zoals ik al eerder stuurde, kun je dit stuk deleten, ik moet het nog steeds een keer fatsoenlijk zien af te maken.

True Crime Tips

Ik heb de afgelopen weken dus niet al te veel tijd gehad om in oude of nieuwe zaken te duiken, maar ik kijk, luister en lees steevast ontzettend veel true crime gerelateerde ‘content’. Ik zal ditmaal tippen wat ik de moeite vind om wel (of niet) te kijken op de verschillende stream-platformen. Ook zal ik een museum bespreken, dat ik recent met mijn dochter bezocht.

What to Watch

Gold & Greed: The Hunt for Fenn’s Treasure

Deze driedelige docu-serie is wat mij betreft een absolute aanrader, ook al is het een geen hardcore true crime, het schurkt er wel ietwat tegen aan. In 2010 besluit de 80-jarige zakenman Forrest Finn om een schat te verstoppen in de Rocky Mountains. Wie de schat vinden wil, moet de instructies uit een tekst van Finns biografie opvolgen. Al snel ontstaat er een enorme schatzoek-gemeenschap, geobsedeerd door de schat met een waarde van een paar miljoen. De documentaire doet uitgebreid verslag van de gemeenschap, de zoektocht en alle (bizarre) gevolgen van dien…

What not to Watch

The Diamond Heist

Hoewel het onderwerp van deze documentaire - een groep criminelen probeert de duurste diamant ter wereld te stelen en komt er bijna mee weg - mateloos interessant is, zou ik deze docu toch afraden om te kijken. Het is de makers namelijk gelukt om het verhaal over drie afleveringen van bijna een uur uit te smeren, terwijl het met gemak in één documentaire van een uur had gepast. Zonde, want het verhaal is echt briljant. Nu maar hopen dat er nog eens een mooie podcast-serie over gemaakt wordt.

The Residence

Hoewel ik het niet kon laten om deze whodunnit serie te kijken, heb ik achteraf toch spijt dat ik zoooveel tijd aan deze serie besteed heb. Want deze serie duurt laaaaang. Veel langer dan nodig was. Jammer. Ik had hogere verwachtingen toen ik zag dat het een productie van Shondaland (de maakster van Grey’s Anatomy) was.

Voor de fans van het whodunnit genre kan ik echter de volgende films aanraden:

• Knives Out

• Glass Onion: A Knives Out Mystery

• Murder on the Orient Express

What to Listen

Zoals je vermoedelijk al weet, komen er op het gebied van true crime enorm veel podcasts uit, zowel in de Nederlandse als Engelse taal. Ze zijn echter niet allemaal evenveel de moeite waard. Van de vele podcasts die ik de afgelopen periode luisterde wil ik er een tippen, die ik echt enorm boeiend en goed gemaakt vond.

De Bingo Maffia

Janneke Verbaarschot, winnaar van de podcastpitch, duikt voor BNNVara in de wereld van bingo. Is het wel zo’n onschuldig spelletje als het lijkt? Wat is de rol van georganiseerde misdaad in Nederlandse bingo’s? Is de inmenging van de Kansspelautoriteit bij bingo’s terecht, of slaat deze organisatie compleet door? Verbaarschot zoekt het allemaal uit voor ons.

Bingo Maffia is zeer goed gemaakt en daarmee net zo veelbelovend als de pitch die maakster Verbaarschot ooit deed. Chapeau!

Luister HIER de trailer van Bingo Maffia.

Where to go: Museum Tot Zover

Kort geleden bezocht ik met mijn dochter Museum tot Zover. Het museum is gewijd aan het leven en de dood. Nouja, eigenlijk vooral aan de dood. Het museum kwam door de nieuwsbrief Oost Online (een fijne website over AmsterdamOost) bij mij in het vizier. Aangezien mijn dochter de laatste tijd steeds meer praat over de dood, en er steeds meer vragen over stelt (‘mama, mag ik een filmpje van die dode mevrouw zien?’) besloot ik er samen met haar heen te gaan. Het museum ligt naast de begraafplaats De Nieuwe Ooster, in de voormalige directeurswoning, direct naast de ingangspoort.

Hoewel het een heel klein museum is, vond ik het toch ontzettend de moeite waard. Ik kon mijn dochter beelden van overledenen laten zien en het concept ‘dode mens’ iets tastbaarder maken. We konden even in een ‘Ikea doodskist’ duiken en ons verwonderen bij een mooi vormgegeven kunstinstallatie van Hanna Timmers. We lazen kinderboekjes over de dood en dronken en aten wat lekkers in het museumcafé. We sloten af met een wandeling.

Er zijn momenteel twee tentoonstellingen te zien: eentje genaamd ‘Travelers’, waarbij doodsportretten getoond worden, en een waarbij het eten en drinken bij een uitvaart centraal staan. Verder kun je (gratis) een fotoserie van kunstenaar Arnold Weel bewonderen, die objecten die mensen bij graven plaatsen, fotografeerde. Het levert een zeer boeiend beeld op.

Van dinsdag t/m zondag, 11 tot 17 uur, is het museum te bezoeken. Kinderen en museumkaarthouders mogen gratis naar binnen.

Adres: Kruislaan 124 - 1097 GA - Amsterdam

Tot Slot

• Ik meen een nieuwe trend op de streamingplatforms te ontwaren: makers worden gedwongen om hun (docu)series zo lang mogelijk te maken, waarbij het de platforms duidelijk niet uitmaakt of dit de content nu wel of niet ten goede komt. Dat dit gaande is, is een zekerheid; ik las online dat de maker van The White Lotus gevraagd is om voor seizoen 3 niet zes (seizoen 1) of zeven (seizoen 2) maar maar liefst acht afleveringen te maken, terwijl dit de serie totaal niet ten goede komt. Dit lijkt mij ook het geval te zijn bij The Diamond Heist en The Residence, die ik eerder in deze stack besprak. Een kwalijke ontwikkeling. Misschien heb ik een beetje geluk en bespreken ze dit fenomeen t.z.t. nog eens bij de podcast Onder Mediadoctoren (tip!). Ik hoop van harte dat dit zich niet al te veel doorzet.

• Ik zag bovenstaand beeld van Luigi Mangione op de instagram-pagina van kunstenares Dagmar Stap (en was op slag verliefd!) en wil deze graag met jullie delen. Dagmar maakt mooie dingen, volg haar op Instagram!

• Ben jij net als ik gek op online content streamen? Abonneer je dan op de substack ‘I like to watch’ van journalist Anke Meijer!

• Heb je tips, vragen of een andere reden om contact met me te zoeken? Ik ben te mailen op csidokterc AT gmail.com

• Kun je me helpen? Vond je deze stack waardevol? Deel hem dan met mensen in je omgeving! Betaald lid worden mag ook, maar mocht je dat niet willen of kunnen, dan help je me enorm als je me wat bekendheid in je omgeving geeft. Dank!

Ik moet bekennen dat ik deze gedachte meermaals gehad heb, in het verleden. ‘HOE KAN DIT!??!?!’ schoot er door mijn hoofd, als ik een zaak via de media vernam. ‘De straffen zijn veel te laag, dit kan toch niet!!!!’ is ook iets dat regelmatig door mijn hoofd schoot. Pas toen ik zaken heel dichtbij mee ging maken, waarbij ik soms de daders van high profile zaken zelf sprak, en me verdiepte in de rechtspraak en de vonnissen die werden uitgesproken, veranderde mijn beeld van de rechtspraak meer en meer.

Ik geloof dat het sleutelwoord in deze, zoals eigenlijk altijd, nuance is. Nuance die vaak verloren gaat in berichtgeving, maar wel altijd aanwezig is in rechtszaken.

De Belgische verkrachtingszaak

Zo zag ik de afgelopen weken veel ophef ontstaan om een Belgische strafzaak. De koppen die in de media voorbij kwamen, lógen er niet om. Een dokter in spe zou een vrouw verkracht hebben, maar hij zou geen straf krijgen omdat hij zo’n voorbeeldige jongeman zou zijn, met nog een hele mooie toekomst voor zich. Mensen waren KWAAD. Terecht ook wel.

Waar sloeg dit vonnis in hemelsnaam op? Hoezo maakt het uit hoe deze man zijn toekomst is, of zou zijn? Hij is immers een misdadiger! Ik begon ook al boos te worden. Gelukkig stuitte ik vrij snel op een artikel, dat een stuk dieper op de achtergronden van deze zaak in ging.

Wat was er nu gebeurd?

Wat het slachtoffer nog weet

De studente, die zelf niet in Leuven studeerde, is die avond met vriendinnen op stap. Ze zou op het kot van een van hen blijven slapen. Samen gaan ze naar een halloweenfeestje op een ander kot. In de loop van de avond zou ze daarbij 1 à 2 flessen wijn drinken. Rond 2 uur 's nachts vertrekken de vriendinnen, in hun verkleedkledij, naar een studentencafé, waar de studente nog een pint bestelt. Dan wordt het zwart.

De volgende ochtend wordt ze om 9 uur naakt wakker in een vreemd bed, naast iemand die ze niet kent. De 2 praten nog met elkaar, en de studente vertrekt naar haar vriendin. Wanneer ze daar aankomt, krijgt ze nog berichtjes van de man, maar na een tijdje blokkeert ze hem.

De volgende dag gaat de jonge vrouw naar een Zorgcentrum na Seksueel Geweld, waarna er aangifte wordt gedaan bij de politie. Maar wat er tussen 2 en 9 uur is gebeurd, dat weet de vrouw niet meer.

Wat de dader nog weet

De gynaecologiestudent heeft meer herinneringen. Hij heeft de hele avond gedanst en gedronken, en rond halfvijf wandelt hij beschonken naar zijn kot. Op straat wordt hij aangesproken door een jonge vrouw, die verkleed is als clown, en die hem vraagt waar er een nachtwinkel is. Ze wandelen er samen naartoe, maar de nachtwinkel is gesloten.

Ze wandelen terug naar het studentencafé waar de vrouw vandaan komt. Onderweg begint ze hem te kussen, zegt hij. De vrouw gaat het studentencafé binnen, maar komt snel weer buiten, omdat haar vriendinnen vertrokken zijn.

Volgens de gynaecologiestudent wordt de vrouw daarop aangesproken door een andere man, die voorstelt dat ze bij hem kan slapen. Om haar te beschermen, brengt de gynaecologiestudent haar naar het kot van de vriendin. Maar daar wordt niet meer opengedaan. Onderweg zou de studente hem nog eens gekust hebben, en gezegd hebben dat ze wilde dat hij bij haar bleef slapen. Ze wandelen naar zijn kot, en kussen onderweg nog 2 keer.

Op zijn kot hebben ze onbeschermde seks. Volgens de man vroeg hij vooraf of dat oké was voor haar. De volgende ochtend praatten ze nog na. Rond de middag stuurde ze hem dat ze niet meer goed wist wat er gebeurd was. Hij legde haar dat in berichten uit, waarna ze niet meer reageerde.

De Belgische rechtbank heeft de toekomstige dokter schuldig bevonden, maar hem de gunst van opschorting van de straf verleend. Als hij binnen 5 jaar nog een misdrijf begaat, zal hij alsnog voor deze zaak een straf opgelegd krijgen.

Mocht je dit nog steeds een heel raar besluit vinden, dan zou ik je aanraden om het artikel van de VRT en het vonnis van de rechters te lezen.

Persoonlijk vind ik deze zaak een mooi voorbeeld van hoe belangrijk nuance is, en hoe goed rechters hier naar kijken, in strafzaken. Een rechter komt niet zomaar tot een besluit.

De zaak Weiteveen

De afgelopen periode trok nog een andere rechtszaak mijn aandacht: de zaak Weiteveen. Middels een podcast had ik reeds kennisgemaakt met dit bizarre verhaal: een steeds hoger oplopende ruzie tussen de kopers en verkoper van een huis, in de gemeente Weiteveen, mondde uit in een slachtpartij, waarbij Richard K. (de verkoper) Ineke en Sam (de kopers) om het leven bracht, onder ogen van hun zoontje.

Uit de podcast bleek dat Richard K. in het verleden meerdere CVA’s en/of TIA’s had gehad. Dit zijn doorbloedingsstoornissen van de hersenen, die zich in de acute fase veelal uiten in het onvermogen om goed te kunnen praten, te kunnen bewegen en te kunnen zien.

Nu zie ik in mijn werk als arts zeer regelmatig mensen die zo’n doorbloedingsstoornis - ook wel beter bekend als beroerte - gehad hebben. Zeker bij de grotere doorbloedingsstoornissen is er een periode van revalidatie nodig, en hebben mensen vaak nog restverschijnselen, die voortkomen uit de schade die in het brein was ontstaan.

Hersenschade?

Mijn eerste gedachte bij Richard K. was dat zijn hersenschade wel een rol gespeeld moest hebben in de bizarre slachtpartij, die hij verrichtte. Hoe kom je anders tot zo’n verschrikkelijke daad?

Richard K. is geobserveerd in het Pieter Baan Centrum. Hier zijn wel enige stoornissen ontdekt, maar niks wat het extreme gedrag van Richard K. echt goed verklaren kan. De conclusie was, voor zover ik het kon interpreteren, dat Richard K. eigenlijk een vrij normale man is, met enige restschade van zijn doorbloedingsstoornissen.

De advocaat van Richard K. probeerde logischerwijs de doorgemaakte beroertes en de daaruit vloeiende schade nogmaals naar voren te brengen. Had dit niet geleid tot een verminderde toerekeningsvatbaarheid? En was er geen sprake van een (beginnend) dementieel beeld, gezien de afwijkingen op de hersenscans.

Nee en nee, was het antwoord van de deskundigen.

Neuropsychologisch onderzoek to the rescue

Richard K. is uitgebreid onderzocht en er zijn geen aanwijzingen gevonden voor beginnende dementie. Noch voor ernstige restschade na de beroertes. Dit weten de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum omdat ze Richard K. aan neuropsychologische onderzoeken hebben onderworpen. Afwijkingen van het brein op een scan zeggen doorgaans niet zo veel: hoe het brein functioneert, kun je alleen testen door neuropsychologisch onderzoek (NPO).

Hoewel ik eerst mijn twijfels had, kan ik nu achteraf alleen maar zeggen: Richard K. en de zaak Weiteveen zijn op het medische vlak heel goed uitgezocht. De rol van eventuele hersenschade of hersenafwijkingen is uitgebreid onder de loep genomen, onderzocht en uitgesloten als grote bijdrager in het bizarre gedrag van Richard K. Richard K. lijkt ten volle verantwoordelijk te zijn voor zijn gedrag.

Wie is Richard K.?

Maar wie is Richard K. nu precies?

Uit de gegevens van de zaak concludeer ik dat er sprake is van een man, bij wie het leven een knik lijkt te vertonen na zijn beroerte(s): hij kan minder workload als accountant aan, de relatie met zijn vrouw loopt op de klippen (van wie hij scheidt maar met wie hij op een later moment toch weer een relatie heeft) en hij kan het onderhoud van zijn woning niet meer aan. Althans, zo geeft hij als reden op voor de verkoop van zijn huis.

Richard K. lijkt mij echter ook een man die niet altijd even eerlijk is, en vrij manipulatief van aard. Zo vertelt hij niet dat geld een aanzienlijke rol speelt in de verkoop van zijn woning (zijn ex bevestigt dit op een later moment aan het AD). Hij verkoopt zijn woning aan een stel en laat specifiek opnemen in het koopcontract dat hij niet aansprakelijk gesteld kan worden voor gebreken die achteraf gevonden worden. Persoonlijk vind ik dat nogal een wonderlijke move om te maken, zeker als er achteraf zo ontzettend veel gebreken blijken te zijn. Gebreken die vermoedelijk ook nog eens moedwillig zijn weggemoffeld tijdens de bezichtiging van de woning.

Richard K. zoekt veelvuldig de confrontatie op met het stel dat zijn huis koopt, maar gedraagt zich keer op keer als een geslagen hond en doet alsof hij het enige slachtoffer in deze zaak is. Twee dagen voordat hij Ineke en Sam vermoordt, gaat hij met draaiende camera’s naar het huis van het stel, zoekt de confrontatie op en is ‘blij’ als Sam hem een kleine kopstoot geeft, omdat hij denkt dat Sam nu echt door de politie vastgezet zal worden.

Richard K. is een man met een vergunning voor wapens voor de jacht, maar de moorden werden door hem gepleegd met andere wapens dan waar hij een vergunning voor had.

Waarom zou iemand nog meer wapens kopen, als je al vergunde wapens in huis hebt?!?

Ik kan maar één reden bedenken: omdat je nog steeds in staat wil kunnen zijn om iemand om te brengen, mocht de politie je vergunde wapens op komen halen, iets wat Richard K. nota bene nog zelf heeft aangeboden op de dag van het kopstoot incident (!).

Richard K. is een man die twee moorden pleegde in aanwezigheid van het zoontje van het stel, en zelfs tijdens de rechtszaak kan hij alleen maar zijn excuus aanbieden voor het feit dat het zoontje dit heeft moeten aanschouwen (en dus niet voor het feit dat hij zijn ouders voor zijn ogen vermoord heeft).

Richard K. is een man die na het vonnis van levenslang met een kleine glimlach de rechtszaal uitloopt, hoopt op een betere uitspraak in hoger beroep en blijft volharden dat hij het juiste heeft gedaan.

Richard K. is veroordeeld tot levenslang voor de dubbele moord op Sam en Ineke door een rechtbank die uitstekend werk heeft gedaan: hij is goed op waarde geschat en terecht uit onze maatschappij verwijderd.

Vervolgens kwam het er maar niet van om iets over hem te lezen. Mangione verdween langzaam uit mijn beeld. Tot hij mijn aandacht weer trok op HBO Max, waar ik deze week een ‘wie is Luigi Mangione’ docu’tje aantrof.

Wie is Luigi Mangione?

De korte documentaire was een interessante introductie van een zeer intelligente jongeman, die het nodig vond om de CEO van de grootste zorgverzekeraar van de V.S. om het leven te brengen. Maar waarom? Omdat dit bedrijf winst boven mens(elijkheid) lijkt te verkiezen. De huidige CEO was zeer bekwaam in het verhogen van de winst, iets wat doorgaans ten koste gaat van iets anders, in dit geval in de zorg voor mensen die zich verzekeren voor zorgkosten.

Wat me wel verraste, was het feit dat veel Amerikanen Mangione lijken te steunen. Hij lijkt binnen de Amerikaanse gemeenschap een gevoelige snaar te raken, waar burgers genoeg hebben van een systeem waar winst boven alles prevaleert. Althans, als het om hun zorgkosten-vergoeding gaat.

Individu versus het systeem

Nu geloof ik dat het uitschakelen van individuen, zoals in dit geval Brian Thompson, de CEO van UnitedHealthcare niet zinvol is. Lange tijd heb ik gedacht dat we leven in een maatschappij met problematische, machtige individuen, die te veel waarde hechten aan zaken waar het collectief niet mee gediend is. Maar naarmate de tijd verstreek, ik meer las en meer nadacht, kwam ik tot een andere conclusie: deze mannen en vrouwen, zijn slecht een symptoom in een problematisch systeem. Hun handelen wordt grotendeels gestuurd door het systeem, namelijk het (aandeelhouders)kapitalisme.

Een goed voorbeeld van hoe het systeem het gedrag bepaalt, valt terug te zien in de documentaire-reeks ‘Big Vape’. In deze serie zie je hoe een groep mannen, met een mooi set idealen (Big Tobacco bestrijden), in korte tijd compleet wordt verzwolgen door juist datgene wat ze proberen te bestrijden. De kracht van het kapitaal blijkt sterker dan hun idealen: de vape, die ze ooit ontworpen om sigaretten-verslaving tegen te gaan, wordt een belangrijk onderdeel van de grote tabaksindustrie, die juist geld moet blijven verdienen aan de verkoop van verslavende nicotine-producten. Dankzij de vape is een nieuwe generatie nicotine-verslaafde consumenten gecreëerd.

Mangione & de Unabomber

De korte docu over Mangione schetst een beeld van een jonge, fysiek krachtige man, met veel denkkracht. Hij is, ondanks zijn generationele rijkdom, niet materialistisch ingesteld en lijkt zich vooral te bekommeren over ‘zaken die er toe doen’. In de jaren voor zijn daad, drijft hij echter langzaam van de maatschappij af. Een van de laatste levenstekens van Mangione is een online recensie van het manifest van Ted Kaczynski, beter bekend als de ‘unabomber’, op Goodreads. Kort daarna raakt hij vermist.

Voor wie Ted Kaczynski niet kent, een korte toelichting: Ted was van oorsprong een wiskundige, die het ‘gewone leven’ en zijn werk aan de universiteit verruilde voor een teruggetrokken leven in een hutje in de bossen. Hij schreef een manifest genaamd ‘Industrial Society & Its Future’, waarin hij waarschuwt voor de gevaren van de technologische vooruitgang van onze maatschappij, die in toenemende mate onze individuele vrijheid zouden bedreigen. Om dit manifest onder de aandacht te brengen, vond hij het noodzakelijk om geweld te gebruiken: hij veroorzaakte meerdere doden en talloze gewonden, middels bombrieven, die hij onder andere naar universiteiten en luchtvaartmaatschappijen stuurde in de jaren 70, 80 en 90 van de vorige eeuw. Kacynzski opsporen was een zeer moeilijk proces, dat zeer mooi verbeeld is in de korte serie ‘Manhunt: Unabomber’. Helaas is deze geweldige serie momenteel nergens (?!) te streamen.

Manifest

Het manifest van Kaczynski is een lijvig essay, dat tot op de dag van vandaag nog online te lezen is. Het is, geheel tot mijn verrassing, goed leesbaar: geen warrige ramblings van een gestoorde kluizenaar, iets wat ik eigenlijk toch wel verwacht had.

Mangione liet ook een ‘manifest’ na, zei het eentje die zeer summier is, namelijk:

“To the Feds, I'll keep this short, because I do respect what you do for our country. To save you a lengthy investigation, I state plainly that I wasn't working with anyone. This was fairly trivial: some elementary social engineering, basic CAD, a lot of patience. The spiral notebook, if present, has some straggling notes and To Do lists that illuminate the gist of it. My tech is pretty locked down because I work in engineering so probably not much info there. I do apologize for any strife of traumas but it had to be done. Frankly, these parasites simply had it coming. A reminder: the US has the #1 most expensive healthcare system in the world, yet we rank roughly #42 in life expectancy. United is the [indecipherable] largest company in the US by market cap, behind only Apple, Google, Walmart. It has grown and grown, but as our life expectancy? No the reality is, these [indecipherable] have simply gotten too powerful, and they continue to abuse our country for immense profit because the American public has allwed them to get away with it. Obviously the problem is more complex, but I do not have space, and frankly I do not pretend to be the most qualified person to lay out the full argument. But many have illuminated the corruption and greed (e.g.: Rosenthal, Moore), decades ago and the problems simply remain. It is not an issue of awareness at this point, but clearly power games at play. Evidently I am the first to face it with such brutal honesty.”

Zowel Kaczynski als Mangione maakten gebruik van geweld om aandacht te krijgen voor de systeemkritiek, die ze met de wereld wilden delen. In het geval van Kaczynski leverde dit weinig op: de voortgang van het huidige systeem, met al zijn technologische ontwikkelingen, hield niet opeens op met bestaan. Noch werd het huidige systeem, voor zover mogelijk, onttakeld door adepten van de filosofie van Kaczynski. Mangione lijkt al iets meer dan de Unabomber bereikt te hebben. Velen bleken gevoelig voor zijn boodschap en vinden dat Mangione niet gestraft hoeft te worden voor zijn daden. Mogelijkerwijs brengt zijn daad een groot maatschappelijk debat op gang. Dit zal overigens nog moeten blijken uit de strafzaak, die nog zal volgen.

Toch vraag ik me af of het het deze daders daadwerkelijk om grote veranderingen in de maatschappij te doen is geweest. Zijn de daders beide maatschappijkritische filosofen, die een grote verandering willen bewerkstelligen? Of zijn dit intelligente, doch kwetsbare individuen, die hun persoonlijke strijd (Teds strijd tegen de maatschappij die langzaam maar zeker de omgeving van zijn hut infiltreerde, Luigi’s mogelijke strijd met een zorgverzekeraar die niet het beste met hem voor had) wisten te sublimeren naar een systeembrede strijd, die zij wisten de ondersteunen met een intellectueel uitdagend manifest?

We will never know. Maar ik blijf het me wel afvragen.

Meer verhalen zoals deze lezen? Ontvang ze direct in je mailbox, klik hieronder!

Subscribe now

Kun je me helpen door dit verhaal te delen met geïnteresseerden? Dank!

Subscribe now

Read more

Gisteren moest dhr. Schuiling, voormalig burgermeester van Groningen, voor de politierechter te Zwolle verschijnen. Tijdens de zitting in de rechtbank moest worden besloten of de bestaande strafbeschikking (boete), die Schuiling kreeg voor aanstotend gedrag (zichtbaar masturberen in een rijdende auto) zou worden gehandhaafd of niet.

Al met al betreft het een wonderlijke zaak. Een zaak die ik nog niet goed kende.

Uit de media heb ik het volgende begrepen: de voormalig burgermeester zou zich in het voorjaar van 2024 onzedig gedragen hebben in zijn auto. Hij zou - al masturberend - naast een vrachtwagen zijn gaan rijden, vermoedelijk met als doel om de aandacht van de chauffeur te trekken. Uiteindelijk heeft de vrachtwagenchauffeur, op advies van collega’s, contact gezocht met de politie.

Vreemd gedrag

Het zou niet de eerste keer zijn dat de voormalig burgermeester in contact kwam met de politie, inzake vreemd gedrag van zijn kant. Kort voor het ‘masturbatie-incident’ moest de politie ingeschakeld worden toen hij vreemd gedrag op een parkeerplaats langs de weg vertoonde: hij zou deels ontkleed zijn aangetroffen.

Schuiling beweert echter bij hoog en bij laag dat er totaal geen sprake is geweest van schennispleging: alles zou verkeerd geïnterpreteerd en gezien zijn door omstanders.

Of hij nu wel of niet openlijk masturbeerde in auto, met als doel gezien te worden door anderen, ik vind het lastig te zeggen. Er was slechts 1 getuige. Hoewel ik geen reden heb om te denken dat deze getuige vals verklaard heeft, vind ik het lastig inschatten hoe goed je zulke handelingen kunt zien. Dat Schuiling bezwaar maakt dat hij de strafbeschikking op basis van 1 getuige heeft gekregen, daar kan ik wel weer inkomen. Een getuige is immers geen getuige, toch?

Wat er nu precies is voorgevallen, ik durf het niet te zeggen. Maar ik kan wel concluderen dat Schuiling in een korte periode meermaals in contact is gekomen met de politie wegens vreemd gedrag. Schuiling zegt zich hier totaal niet in te herkennen.

Dat kan natuurlijk. Het kan heel goed dat hij pas sinds een vrij korte tijd vreemd gedrag vertoont. Zo zou hij na het eerste incident een stevig gesprek gehad hebben met de Groningse politie. Niet geheel onlogisch, gezien zijn functie als burgermeester. Toch ging hij weer in de fout. Dit leidt bij mij tot de vraag:

Wat is hier aan de hand?

Tijdens mijn geneeskunde studie heb ik geleerd dat je bij fors afwijkend gedrag op latere leeftijd, ALTIJD alert moet zijn op een lichamelijke oorzaak. Dat iemand echt bizar gedrag vertoont zonder een decennialange voorgeschiedenis in de psychiatrie is een absolute zeldzaamheid. Vreemd gedrag kan een (alarm)symptoom zijn van een ziektebeeld, dat je op dient te sporen.

Er zijn genoeg voorbeelden van strafzaken/misdadig gedrag, waarbij een lichamelijke oorzaak een aanzienlijke rol speelde. Denk aan de zaak van de man die de familie de Mol afperste met bizarre brieven. Deze man dementeerde. Of de man die in Weiteveen twee mensen doodde. Hij had uitgebreid hersenschade door herseninfarcten. En zo kan ik nog wel meer zaken noemen.

Let wel, dit betekent niet dat deze mensen geen verantwoordelijkheid dragen voor hun daden.

Puzzel

Al met al is de zaak van de voormalig burgermeester voor mij een boeiende puzzel: wat maakt het dat iemand in een dergelijke positie, zulk problematisch en afwijkend gedrag vertoont, waar hij uiteindelijk zelf alleen maar last van heeft? Als het gedrag is, dat bij te sturen valt, dan zou het tweede incident nooit zijn voorgevallen. Als het gedrag is dat hij zijn hele leven nooit vertoond heeft, dan zou ik het aanleiding vinden voor verder onderzoek.

Als het mijn naaste zou zijn, zou ik hem aanraden om zich eens bij een neuroloog of geriater te melden. Gewoon om te kijken wat hier aan de hand kan zijn. In het brein. Of elders.

Subscribe now

Wil je op de hoogte blijven van mijn verhalen, schrijf je dan in via bovenstaande knop!

Op 26 februari werd bekend dat acteur Gene Hackman, samen met zijn echtgenote en hond, dood in hun woning in Santa Fe waren aangetroffen. De lokale politie stelde direct een onderzoek in, maar gaf al snel te kennen dat er geen aanwijzingen voor foul play waren.

De vreemde vondst van het drietal riep natuurlijk direct veel vragen op, ook bij mij.

Wat is hier dan precies gebeurd? Doorgaans overlijden mensen en huisdieren niet spontaan tegelijk. Tenzij ze vergiftigd zijn. Of zelf het heft in handen nemen.

Al snel werden zaken als een koolmonoxide vergiftiging uitgesloten.

Natuurlijk overlijden?

Naarmate er meer informatie over dhr. Hackman en zijn echtgenote naar buiten kwam, werd een ander soort scenario, waarbij alle drie op natuurlijke wijze zijn overleden, steeds waarschijnlijker. Gene Hackman, inmiddels 95 jaar oud, bleek te lijden aan Alzheimer.

Alzheimer is een vorm van dementie waarbij het geheugen, het denken en het gedrag wordt aangetast. Gezien de hoge leeftijd en Hackman’s medische voorgeschiedenis leek het me zeer onwaarschijnlijk dat hij nog in staat was om zelfstandig te leven en goed voor zichzelf te kunnen zorgen: hij was vermoedelijk volledig afhankelijk van zijn echtgenote.

Doodsoorzaak Gene Hackman’s echtgenote

Uit het ingestelde onderzoek is gebleken dat Gene’s vrouw het eerste is overleden, namelijk aan het Hanta virus. Dit virus kan een griepachtig beeld veroorzaken en wordt overgedragen via urine, speeksel en uitwerpselen van knaagdieren.

Uit het onderzoek blijkt dat Hackman’s echtgenote, Betsy Arakawa, op 11 februari is overleden. De acteur overleed een week later op 18 februari 2025. Onderzoekers hebben dit moment weten te achterhalen, door de gegevens van de pacemaker uit te lezen. Maar wat nu precies tot de dood van Hackman geleid heeft, blijft voor mij vrij onduidelijk.

Bij de acteur en zijn echtgenote zijn autopsies en postmortale CT’s uitgevoerd.

Kortom, er is vrij grondig onderzoek verricht.

Doodsoorzaak Gene Hackman

Bij deze onderzoeken is ontdekt dat er bij dhr. Hackman sprake is van uitgebreide afwijkingen in hart, hersenen en nieren ten gevolge van vaatlijden en een hoge bloeddruk. Ook wordt er gerept over meerdere doorgemaakte hartinfarcten.

De medical examiner in deze zaak, dokter Farrell, zegt dat de Alzheimer een bijdrage heeft gehad in het overlijden.

De officiële doodsoorzaak luidt: ‘hypertensieve en atherosclerotische cardiovasculaire ziekte met een significante bijdrage van de ziekte met Alzheimer’.

Al met al blijft wat nu precies tot zijn dood heeft geleid, enorm vaag. De doodsoorzaak zoals genoemd door dokter Farrell is allerminst concreet.

We kunnen o.b.v. de aan ons beschikbare informatie vaststellen dat dhr. Hackman uitgebreide gezondheidsproblemen van het hart, het brein en de nieren had. Dat hij nog goed voor zichzelf zou kunnen zorgen, zonder hulp van zijn vrouw, is erg onwaarschijnlijk: hij heeft immers zelf geen contact gezocht na het overlijden van zijn echtgenote om hulp in te schakelen. Het is ook maar de vraag of hij deze gebeurtenis goed heeft kunnen begrijpen of plaatsen.

Ik vermoed dat de combinatie van een zeer fragiele gezondheid, gecombineerd met het onvermogen om goed voor zichzelf te kunnen zorgen dhr. Hackman fataal is geworden. Hij zal niet in staat zijn geweest om zijn dagelijkse medicatie nog in te nemen, wat tot een verdere lichamelijke ontregeling, en uiteindelijk de dood - door een hartstilstand - geleid zal hebben.

Al met al een zeer trieste zaak.

Rust zacht, Gene Hackman.

Bron:

1. NY Times: Gene Hackman Died a Week After His Wife, Both From Natural Causes

In deze podcast gaan journalist Lex Boon en kunstdetective Arthur Brand uitzoeken wat er nu precies gebeurd is met Jacob, een jonge man die plots dood in zijn bed is aangetroffen. Jacob was werkzaam als kunstcurator voor een sjeik in Qatar. Hij werd slechts 36 jaar.

Gezien het onderwerp, een overlijden onder mysterieuze omstandigheden, was ik direct geïntrigeerd. Ik heb de podcast serie, in vrij korte tijd, in zijn geheel weten te beluisteren.

Het onderzoek naar het overlijden van Jacob zit - naar mijn mening - zeer goed in elkaar. Ik zal uiteraard nog niks spoilen, maar vind de serie écht het luisteren waard.

Over enige tijd zal ik in een substack bespreken wat ik nu precies goed vond aan dit onderzoek. En hoe ik aankijk tegen de ‘speurders’ in deze podcast: Lex Boon en Arthur Brand.

Tot die tijd wil ik jullie veel luister- en speur plezier toewensen! Ook hoor ik graag wat je van deze podcast serie vond.

Subscribe now

Een aantal van jullie kennen mij mogelijk al via social media. Begin jaren 10 maakte ik een twitter-account met de handle ‘CSIdokter’ aan. Mijn doel was om enige bekendheid voor mijn blogs over mijn werkzaamheden als forensisch arts te genereren. Dit lukte redelijk: ik deelde mijn blogs, tweette over mijn ‘CSI” ervaringen en kreeg enige bekendheid bij het algemene publiek. Ik mocht een column schrijven voor het Medisch Contact, het artsenvakblad van de KNMG. Eind jaren 10 switchte ik echter van vakgebied. Ik staakte mijn forensische werkzaamheden en vervolgde mijn weg als medisch adviseur. Ik kijk met ontzettend veel plezier terug op mijn werk op het snijvlak van geneeskunde en het recht.

Het vak heeft me echter nooit losgelaten. Al van jongs af aan ben ik gefascineerd door misdaad. Door mensen die misdrijven begaan. In mijn vrije tijd blijf ik misdrijven en misdadigers bestuderen.

Nu ben ik hier allerminst alleen in. True crime is een zeer populair genre in de media. Er bestaan grote online gemeenschappen, die samen misdrijven proberen op te lossen. Kortom, geheel origineel ben ik niet. Maar ik denk met mijn kennis en ervaring een interessante kijk op zaken te kunnen bieden. En daar zou ik jullie graag deelgenoot van maken.

De zaak die mij nu bezighoudt:

de Fort Bragg Moorden/Jeffrey MacDonald Case

De afgelopen weken ben ik mij aan het verdiepen in een oude moordzaak uit de jaren 70 in de Verenigde Staten. Het betreft een drievoudige moord: de echtgenote en twee dochters van Jeffrey MacDonald, arts in het leger, kwamen door geweld om het leven.

Jeffrey MacDonald claimt dat hij en zijn gezin midden in de nacht zijn aangevallen door een cultachtige groep van drie mannen en een vrouw. MacDonald overleefde de aanval, maar raakte gewond en kon nog nét op tijd de hulpdiensten inschakelen.

Direct na het incident, verklaarde de arts, te zijn ontwaakt door het geschreeuw van zijn vrouw en dochter. Eenmaal wakker bleek hij omringd door drie mannen en één vrouw die met een kaars - of een zaklamp - op haar gezicht scheen. De mannen vielen hem aan, terwijl de vrouw onder andere ‘kill the pigs’ schreeuwde.

Hoewel werkelijk niemand die de militair arts kende, hem tot moord in staat achtte, keert het onderzoek zich vrij snel tegen hem.

Hoezo was dokter MacDonald de enige die deze verschrikkelijke aanval overleefde? Had hij niet gewoon zijn familie zelf vermoord en geprobeerd het op bizarre wijze te verhullen?

Inmiddels is Jeffrey MacDonald, na een zeer lang juridisch traject, veroordeeld voor het doden van zijn echtgenote en zijn twee dochters. De arts is inmiddels 81 jaar en zit nog steeds vast voor de moorden op zijn familie. Nagenoeg iedereen is overtuigd van zijn schuld. Het boek dat journalist MacGinnis over deze zaak schreef, heeft fors bijgedragen aan het idee aan het beeld dat hij schuldig is. Maar of hij echt schuldig is…

Fort Bragg Moorden: een unieke zaak voor de ‘thuisspeurder’

Wat deze zaak vrij uniek maakt, is dat de ‘thuisspeurder’ eindeloos kan grasduinen in de originele stukken van de rechtszaken die over deze zaak gevoerd zijn (jaja, er waren er méerdere). Een aantal vrijwilligers hebben de moeite genomen om al deze stukken (bewijzen, foto’s van de woning, de crime scene, interviews van politie, transcripties van de rechtszaken) online te plaatsen.

Voor wie zelf in de originele stukken van deze zaak wil snuffelen, kan kijken op:

• MacDonald Case Facts

• Crime Archives: Jeffrey MacDonald Case

Fatal Vision: true crime boek over de zaak

Voor wie écht geïnteresseerd in deze zaak is, zou ik aanraden om het boek Fatal Vision te lezen. Het is een lijvig boek van bijna duizend pagina’s, maar zeer goed en vlot geschreven. Ik kon het boek amper wegleggen en was er in no time doorheen. Echt een aanrader.

Het boek geeft een goed beeld van de moordzaak tot de uiteindelijke veroordeling. In het laatste hoofdstuk geeft de auteur aan zo het zijne te denken van het ‘onschuld-verhaal’, dat dr. MacDonald al die tijd aan hem probeert te slijten. De auteur zou aan het boek gestart zijn, met het idee dat de arts onschuldig was. Maar tijdens het volgen van de rechtszaak, die tot de uiteindelijke veroordeling leidt, begint McGinnis meer en meer te twijfelen aan de onschuld van de dokter. Hij kan deze twijfels echter niet delen met zijn subject, wat tot een wonderlijke misleiding leidt, daar de auteur tóch graag zijn boekproject wil afronden: het brood moet immers ook op de plank.

Plan van Aanpak voor de Thuisspeurder

Mocht dit verhaal u getriggerd hebben en bent u bereid om met mij mee te speuren en na te denken over de schuld of onschuld van Jeffrey MacDonald, dan raad ik het volgende aan:

1. Lees Fatal Vision. Overweeg om het laatste hoofdstuk nog niet te lezen, dit kan toch een onnodige bias geven. Bewaar dit hoofdstuk voor later, voor als u een gedegen oordeel over de zaak heeft.

2. Wilt u nu, net als ik, verder speuren? Bekijk dan de 2 websites die ik al eerder in deze substack noemde. Schrijf uw vragen op en kijk of u de vragen middels de bewijzen, foto’s, legenda’s en getuigenissen kan beantwoorden. Passen de antwoorden meer bij schuld of bij onschuld?

3. Mocht u overtuigd blijven van de schuld van de arts, overweeg dan om het volgende boek te lezen: A Wilderness of Error

4. Ga hierna weer terug naar de basis: de feiten en de bewijzen. Bestudeer de zaak opnieuw. Welke bewijzen passen nu bij schuld en welke bij onschuld?

Ik zal op een later moment terugkomen op deze zaak, zodra ik klaar ben met haar te bestuderen. Dan zal ik mijn gedachten en conclusies over deze zaak met jullie delen.